Câu 1. Bố cục của truyện : gồm 3 phần :

 

- Phần 1 : từ đầu đến “ đang làm ăn sinh sống” : nhân vật “ tôi” trên đường về quê.

- Phần 2 : từ “ tinh mơ sáng hôm sau” đến “ mang đi sạch trơn như quét” : những ngày nhân vật “ tôi” ở quê.

- Phần 3 : còn lại : nhân vật “ tôi” trên đường xa quê

 

Câu 2. 

 

- Trong truyện có hai nhân vật chính : Nhuận Thổ và “ tôi”, trong đó “ tôi” là nhân vật trung tâm. Vì :

- Thông qua nhân vật “ tôi”, Lỗ Tấn đã dẫn dắt câu chuyện đồng thời tự biểu hiện tâm tư, tình cảm của mình. Những hồi ức, những cảm xúc, suy nghĩ của nhân vật tôi đã góp phần bộc lộ chủ đề tác phẩm. Từ nhân vật “ tôi” là trung tâm, tác giả mở ra các quan hệ khác, các hình ảnh khác.

 

Câu 3. 

 

• Những biện pháp nghệ thuật tác giả sử dụng để làm nổi bật sự thay đổi của nhân vật Nhuận Thổ : 

- Tác giả sử dụng nghệ thuật đối lập : sự đối chiếu xưa – nay, Nhuận Thổ trong kí ức và Nhuận Thổ ở hiện tại để làm rõ sự thay đổi về cả ngoại hình lẫn tính cách. Phương thức miêu tả, kết hợp với hồi ức và đối chiếu giúp người đọc thấy được sự thay đổi của Nhuận Thổ, qua đó thấy được cả tình cảnh sống điêu đứng của Nhuận Thổ và của người nông dân miền biển nói chung : 

+ Ngày xưa Nhuận Thổ có gương mặt tròn trĩnh, nước da bánh mật, bàn tay hồng hào, lanh lẹn, mập mạp, cứng rắn…Nay Nhuận Thổ Cao lên, nước da vàng sạm, có nhiều nếp nhăn, bàn tay thô kệch, cứng rắn và nứt nẻ.

+ Thái độ thay đổi : Ngày xưa Nhuận Thổ hồn nhiên, dẫn tôi đi chơi, chỉ cho tôi nhiều thứ, nay lại lấy dáng điệu cung kính chào thưa người bạn từ thuở ấu thơ của mình.

 

• Tác giả miêu tả sự thay đổi của con người ở Cố hương :

- Bé Thủy Sinh : khi bé xuất hiện, nhân vật tôi ấn tượng sâu đậm vì nó giống hệt Nhuận Thổ 20 năm về trước, nhưng nó vàng vọt, gầy còm, cổ không đeo vòng bạc…=> Đối chiếu hình ảnh NT quá khứ với bé TS hiện tại, dễ dàng nhận thấy sự sa sút của cuộc sống, phản ánh sự đói nghèo của người dân lao động, sự sa sút về mặt xã hội …

 

- Thím Hai Dương :

+ Là láng giềng ben cạnh nhà nhân vật “ tôi”. Ngày xưa, có lẽ cũng có nhan sắc nên được gọi là “ nàng Tây Thi đậu phụ”…

+ Hình ảnh bây giờ : người đàn bà trên dưới 50 tuổi, lưỡng quyền nhô ra, môi mỏng dính…Giọng nói the thé chua ngoa, được dịp thì sỉ và người khác, hành vi kì cục “ mụ com pa …cút thẳng”…

 

- Những người khác : mượn cớ tiễn chân để lấy đồ đạc, vùi dấu bát đĩa vào tro để khi xúc tro mang đi luôn, hỏi mua đồ gỗ những cứ tiện ta yang bừa đi…đến khi cả nhà “ tôi” xuống thuyền thì đồ đạc trong nhà đã sạch trơn như quét.

 

- Hình ảnh làng quê : 

+Hình ảnh làng quê trên đường về quê thật buồn : “ Gần về đến làng…màu vàng úa”.

+ Trong lòng nhân vật tôi diễn ra sự đối chiếu : “ Hình ảnh làng cũ…hơi giống đấy”. Sự đối chiếu chưa thật rõ, nhưng chắc chắn làng quê bây giờ đã sa sút nhiều. Ý nghĩa đó còn thể hiện quan hình ảnh ngôi nhà : “ trên mái ngói…không đổi chủ không được.”

- Tác giả đau xót, buồn bã trước sự thay đổi, sa sút của quê hương. Khi đi, tôi “ không lưu luyến”, cái mà anh không muốn lưu luyến chính là một làng quê với những quan niệm, hủ tục lạc hậu, những con người méo mó về tính cách lẫn tâm hồn. Còn sâu nặng trong trái tim anh, vẫn là một quê hương với những vẻ đẹp giản dị mà thiêng liêng của nó : “ Tôi đang mơ màng…vòng tròn vàng thắm”.

 

Câu 4. 

- Đoạn a : Sử dụng phương thức tự sự. Bên cạnh phương thức tự sự với biểu cảm, đoạn văn đã làm nổi bật mối quan hệ gắn bó giữa đôi bạn thời thơ ấu. 

- Đoạn b : Sử dụng phương thức miêu tả. Qua việc miêu tả tỉ mỉ hình ảnh NT hiện nay, kết hợp với hồi ức của nhân vật tôi về NT trong quá khứ, tác giả giúp cho người đọc hình dung về thật rõ về sự thay đổi của NT. Qua đó, thấy được cả tình cảnh sống điêu đứng của NT nói riêng và của nông dân miền biển nói chung.

- Đoạn c : sử dụng phương thức nghị luận. Phương thức lập luận tạo cho đoạn văn một ý tứ thật sâu sắc : làng quê của “ tôi” và lớn hơn nữa là xã hội TQ đang trì trệ, lạc hậu trên con đường mòn cũ với bao thứ hủ tục nặng nề, cần tìm ra một con đường mới để đưa đất nước tiến lên. Trong sự đối lập giữa “ vốn làm gì có đường” và “ đi mãi thì thành đường thôi”, tác giả bày tỏ một niềm tin chắc chắn vào sự xuất hiện tất yếu của một con đường mới, xã hội mới.